معنای ایرانی بودن

در قلب بحران‌های ایران، ابهامی است درباره معنای ایران و ایرانی بودن. ایران ماهیتی است که در واقعیت تاریخی بلندمدتی ریشه دارد، و محصول اندیشه‌ورزی‌ سیاسی یا تخیلات مجعول نیست. به جای تلاش برای تعریف ایران به اشکال صرفا انتزاعی یا حقوقی، ریشه‌های معنای ایران را باید در تاریخ و فرهنگ‌های متنوع مردمان آن یافت. ایرانیان در پی ایجاد و حفظ اتحاد سیاسی به شکل مدرن، بارها عناصری از فرهنگ خویش مانند دین، مذهب، قومیت، و ... را به قیمت سرکوب عناصر دیگر موجود در این هویت تاریخی، برکشیده‌اند و برای تبدیل آن به تنها ستون این هویت تلاش‌های نافرجام کرده‌اند، تلاش‌هایی که با تحریف واقعیت تاریخی گره خورده بوده است. پیوند زدن اتحاد ملی با هر کدام از این عناصر متنوع هویتی به قیمت حذف دیگران، نهایتا به استبداد و تبعیض از یک سو و ناسازگاری با جهان پیرامون از سوی دیگر، می‌انجامد. عدالت حکم می‌کند که در تعریف معنای ایرانی بودن، همه مردمان ایرانی با تمامیت تنوع خود مشارکت داشته باشند، تا ریشه‌های استبداد و تبعیض عمیقا خشکانده شود. موسسه تابان با این باور عمیق شکل گرفته است که می‌توان ایرانی بودن را به شکلی شمول‌گرا معنا کرد، به طوری که هم تمامیت تنوع ایرانیان در آن گنجانده شود و هم با جهان پیرامون خود در صلح و آشتی قرار گیرد. برای این منظور، پژوهش واقعیت تاریخی و ایجاد توافق جمعی بر سر آن اهمیت فوق‌العاده‌ای خواهد داشت.